|
Sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh được công nhận là một chương trình sức khỏe cộng đồng thiết yếu nhằm giảm tỷ lệ tử vong và chậm phát triển về thể chất và trí tuệ ngay từ giai đoạn đầu đời của con người.
Báo cáo Kết quả thực hiện đề án nâng cao chất lượng dân số thông qua xây dựng và mở rộng hệ thống sàng lọc trước sinh và sơ sinh giai đoạn 2007-2011 do PGS. TS. Đỗ Ngọc Tấn, Vụ trưởng Vụ Dân số-KHHGĐ, Tổng cục DS-KHHGĐ trình bày nêu khái quát tình hình khuyết tật, dị tật bẩm sinh trên thế giới và Việt nam, cũng như kết quả triển khai thực hiện chẩn đoán, sàng lọc trước sinh và sơ sinh tại Việt Nam thời gian qua.
Sàng lọc trước sinh là hoạt động sử dụng các xét nghiệm đơn giản để phát hiện sự tăng hoặc giảm bất thường của một số chất trong máu mẹ. Sử dụng siêu âm để theo dõi sự phát triển của thai nhi, phát hiện các bất thường về hình thể, phát hiện các dấu hiệu “khoảng sáng sau gáy” và thực hiện các xét nghiệm sinh hóa, di truyền để xác định một số bệnh ở thai nhi góp phần giảm thiểu trẻ sơ sinh dị tật, dị dạng và mắc một số bệnh di truyền không chữa trị được. Sàng lọc sơ sinh là hoạt động thực hiện các loại xét nghiệm đơn giản, có tính đặc hiệu cao trong những ngày đầu sau sinh và những trường hợp nghi ngờ phải được cơ sở xét nghiệm đủ điều kiện chẩn đoán xác định mắc bệnh hay không bị bệnh.
Đề án nâng cao chất lượng dân số thông qua xây dựng và mở rộng hệ thống sàng lọc trước sinh và sơ sinh được bắt đầu triển khai thí điểm từ năm 2007, đến năm 2011 được mở rộng tại 3633 xã, phường thuộc 430 quận, huyện của 51 tỉnh, thành phố. 3 trung tâm khu vực được thành lập chịu trách nhiệm hỗ trợ về chuyên môn, kỹ thuật là Bệnh viện Phụ sản Trung ương (phụ trách 18 tỉnh, thành phố phía Bắc), Đại học Y dược Huế (13 tỉnh, thành phố miền Trung và Tây Nguyên) và Bệnh viện Từ Dũ TP. Hồ Chí Minh (20 tỉnh, thành phố phía Nam).
Trong giai đoạn 2007-2011 đã sàng lọc trước sinh cho 35.913 thai phụ, phát hiện được nhiều trường hợp có chỉ số dương tính, nghi ngờ bất thường để tư vấn chấm dứt thai kỳ hoặc điều trị sau sinh; sàng lọc bằng mẫu máu gót chân được 280.070 trẻ sơ sinh, phát hiện được nhiều trường hợp bị mắc bệnh thiếu men G6PD, suy giáp trạng bẩm sinh để quản lý giám sát và tư vấn điều trị.
Các báo cáo “Sàng lọc trước sinh và sơ sinh tại Bệnh viện Từ Dũ: Kết quả, kinh nghiệm và đề xuất mở rộng mặt bệnh chẩn đoán sàng lọc trước sinh và sơ sinh” của ThS. BS. Phùng Như Toàn, Phó trưởng kho xét nghiệm di truyền y học –Bệnh viện Từ Dũ, “Sàng lọc trước sinh và sơ sinh tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương” của PGS. TS. Lê Anh Tuấn, Phó Giám đốc bệnh viện kiêm Giám đốc trung tâm chẩn đoán trước sinh, “Sàng lọc chẩn đóa trước sinh bằng xét nghiệm sinh hóa” của PGS. TS. Nguyễn Viết Nhân, Trưởng Bộ môn Di truyền y học – Đại học Y dược Huế, “Sàng lọc chẩn đoán trước sinh bệnh tan máu bẩm sinh (Thalassemia) tại cộng đồng” của TS. Nguyễn Khắc Hân Hoan, Trưởng khoa xét nghiệm di truyền y học – Bệnh viện Từ Dũ, “Sàng lọc, phát hiện và chẩn đoán sớm các loại bệnh, tật bẩm sinh về di truyền, nội tiết và rối loạn chuyển hóa tại Bệnh viện Nhi Trung ương” của TS. Vũ Chí Dũng, Trưởng khoa Nội tiết-Chuyển hóa Di truyền – Bệnh viện Nhi Trung ương và “Các biện pháp phòng ngừa và can thiệp giảm thiểu trẻ dị tật bẩm sinh” của PGS. TS. Nguyễn Thị Minh Thủy, Chủ nhiệm Bộ môn Phục hồi chức năng – Đại học Y tế công cộng Hà Nội đã cung cấp những luận cứ khoa học và các bằng chứng cụ thể về những tiến bộ và thành tựu đạt được của y học Việt nam trong hoạt động chẩn đoán, sàng lọc trước sinh và sơ sinh trong thời gian gần đây, tạo tiền đề quan trọng để phát huy và mở rộng phạm vi mặt bệnh sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh trong thời gian tới.
Phát biểu kết luận hội thảo, TS. Dương Quốc Trọng, Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số-KHHGĐ khẳng định đây là hướng đi đúng, phù hợp với xu hướng và điều kiện hiện nay của công tác dân số-KHHGĐ. Sắp tới cần tập trung ưu tiên đầu tư các dịch vụ chẩn đoán, sàng lọc một số bệnh, tật trước sinh và sơ sinh nhằm tạo bước đột phá trong các hoạt động nâng cao chất lượng dân số. Trong giai đoạn 2012-2015, sẽ tập trung sàng lọc những bệnh, tật có tỷ lệ mắc cao; từng bước mở rộng đề án, tiến tới mở rộng cung cấp dịch vụ sàng lọc trước sinh và sơ sinh trên phạm vi cả nước, đưa các dịch vụ này trở thành thường quy tại các cơ sở y tế. Bên cạnh đó sẽ mở rộng cung cấp các dịch vụ tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân, kiện toàn các Trung tâm chẩn đoán, sàng lọc trước sinh và sơ sinh tại các khu vực, từng bước chuyển giao kỹ thuật cho các trung tâm tuyến tỉnh, sớm ban hành Thông tư hướng dẫn điều kiện về cơ sở vật chất, nhân sự và trang thiết bị y tế tại các cơ sở y tế cung cấp dịch vụ kỹ thuật sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh.
Anh Dũng |